Erzincan Cengerli Kiliminin Coğrafi İşaretli ve Kültürel Bir Değer Olarak Değerlendirilmesi
Erzincan Cengerli Kiliminin Coğrafi İşaretli ve Kültürel Bir Değer Olarak Değerlendirilmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18095124Anahtar Kelimeler:
Cengerli Kilimi, Coğrafi İşaret, Turizm, Kültür, ErzincanÖzet
Geçmişten günümüze sessiz lisan olarak kullanılan el sanatlarının hak ettiği değerin verilmesi ve günümüze yok olmadan kazandırılması önem arz etmektedir. Coğrafik olarak dezavantajlı bölgelerde yaşayan yerel halkın kültürel değerlerini gün yüzüne çıkararak ekonomik sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla değerlendirmek gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, Erzincan Refahiye İlçesinde unutulmaya yüz tutmuş bir kültürel değer olan Cengerli kiliminin gelecek nesillere aktarılması için renk motif ve yapı karakteristiğinin değerlendirilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Kilimin üretildiği köyde alan araştırması yapılmış ve yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak yerel halktan bu el sanatını bilen 2 kişiden (tam sayım) bilgi elde edilmiş ve sunulmuştur. Elde edilen bilgiler sonucunda, Cengerli kiliminde çoğunlukla geometrik desenler kullanılmış, yanı sıra çiçek motifleri ile süslenmiştir. Kültürel motiflerin yanı sıra, teknolojik gelişmelerin de motiflere yansıdığı görülmüştür. Radyo motifi ilginç bir örneği oluşturmaktadır. Cengerli kilimini diğer kilimlerden ayıran bir diğer özelliği bir kısa kenarının iç içe geçirilerek dokunması, karşı kısa kenarının ise saçak bırakılarak makrome tekniği ile bağlanmasıdır. Çalışma sonucunda, ekonomik değeri görülmüştür ve turistik ürün olarak çeşitli versiyonlarda (çanta, anahtarlık, heybe, cüzdan vb.) üretilmesi sektör paydaşlarına önerilmiştir.
Referanslar
Alavion, S. J., & Taghdisi, A. (2021). Rural E-marketing in Iran; Modeling villagers' intention and clustering rural regions. Information Processing in Agriculture, 8(1), 105–133. https://doi.org/10.1016/j.inpa.2020.02.008
Arslan, F. (2023). Gastronomi turizmi açısından coğrafi i̇şaretli ürünlerin algılanma düzeyi: antalya örneği. (The perception level of geographically indicated products in terms of gastronomy tourism: the example of Antalya) International Journal of Contemporary Tourism Research, 1-8. https://doi.org/10.30625/ijctr.1106011
Başıbüyük, A. (2012). Gercanis ve Kuruçay kazalarının xii. yüzyıl ortalarındaki nüfus yerleşme özellikleri. (Population and settlement characteristics of Gercanis and Kuruçay districts in the mid-12th century) Doğu Coğrafya Dergisi (Journal of Eastern Geography), 17 (27), 85-104.
Bozkurt N., (2002) "Kilim", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kilim (02.11.2025).
Bulut, H., Tozlu, S. (2008). XIX. yüzyılın ikinci yarısında Refahiye kazası. (Refahiye district in the second half of the 19th century) Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi (Erzincan Faculty of Education Journal), 10 (2), 99-115.
Dahiliye Vekâleti. (1927). Son teşkilatı mülkiyeye göre köylerimizin adları. (Names of our villages according to their latest organizational structure.) İstanbul: Hilal Matbaası.
Ergen, F. and Sıktaş, B. (2025). Teaching intangible cultural heritage elements of isparta through creative drama. International Journal of Social Sciences and Education Research, 11(3), 202-209. https://doi.org/10.24289/ijsser.1771101
Gattia D. M, Seccaroni C. (2023) Metal threads in Qing Dynasty Chinese “silk and metal carpets”[J]. Journal of Cultural Heritage, (64): 58-62.
Gençoğlu, M. (2011). 1864 ve 1871 vilâyet nizamnamelerine göre osmanlı taşra idaresinde yeniden yapılanma. (Restructuring of the Ottoman provincial administration according to the 1864 and 1871 provincial regulations) Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Çankırı Karatekin University Social Sciences Institute Journal), 2 (1), 29-50.
Guha, S., Mandal, A., & Kujur, F. (2025). The moderating effect of handicraft goods in influencing the tourists’ intention to select sustainable tourist destination. Journal of Enterprising Communities People and Places in the Global Economy. https://doi.org/10.1108/jec-12-2024-0261
Gurel R., Merzali Celikoğlu O., (2022) Products that Age with Us: Carpet in the Turkish Household, Proceedings of the Design SocietyConference Paper, Istanbul Technical University, Turkey 10.1017/pds.2022.103
Güleç, H. and Cömert, M. (2022). Coğrafi i̇şaretli ürünlerin yiyecek i̇çecek işletmeleri gözünden değerlendirilmesi: ankara örneği (evaluation of geographically indicated products in terms of food and beverage businesses; example of ankara). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1086
Kartal, S. (2025). Traditional conservation places: the example of çankırı yaren room. Planarch - Design and Planning Research, 9(2), 439-448. https://doi.org/10.54864/planarch.1685166
Kaya, M. (2023). Coğrafi i̇şaretli ürünlerin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi: samsun örneği. (Evaluation of geographically indicated products in terms of sustainability: Samsun example) Mavi Atlas, 11(1), 105-119. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.123814
Klobučar, A. (2022). Collection of Carpets and Kilims of the Museum of Arts And Crafts in Zagreb – Vladimir Tkalčić’s Museological Concept. Etnološka istraživanja, (27), 320–337. https://doi.org/10.32458/ei.27.18
Ögel B. (1973), Türk Kültür Tarihine Giriş (Introduction to Turkish Cultural History); cilt III, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara, p.161-173
Salt, A. (2006), Ansiklopedi/Neo-spiritüalist Yaklaşımlarla Ezoterik Bilgilerin Işığında/Semboller (Encyclopedia/In the Light of Esoteric Knowledge with Neo-spiritualist Approaches/Symbols), Ruh ve Madde Yayınları (Spirit and Matter Publications), November, İstanbul, p.75
Serrano, A., Meijer, S., van Rijn, R. R., Coban, S. B., Reissland, B., Hermens, E., Batenburg, K. J., & van Bommel, M. (2021). A non-invasive imaging approach for improved assessments on the construction and the condition of historical knotted-pile carpets. Journal of Cultural Heritage, 47, 79–88. https://doi.org/10.1016/j.culher.2020.09.012
Şahin, G., Balci Akova, S. (2019). Coğrafi işaret kapsamındaki Türk halı ve kilimleri (ince Isparta “Hasgül” el halısı ve bayat Türkmen kilimi). (Turkish carpets and rugs with geographical indications (fine Isparta " Hasgül " hand-made carpet and bayat Turkmen rug). In B. Gonencgil, TA Ertek, I. Akova & E. Elbasi (Eds.), 1st Istanbul International Geography Congress Proceedings In Book (pp. 1231-1239). Istanbul, Turkey: Istanbul University Press https://doi.org/10.26650/PB/PS12.2019.002.114
Şeker, M. (ed), Kahrıman, F. (ed), Sungur, A. (ed), Polat, B. (ed) (2023). Çanakkale’nin Stratejik Sektörü Tarım-1. (Çanakkale's Strategic Sector Agriculture-1) Özgür Publications. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub321.
Tabanlı, S. M. and Akdoğan, M. Ş. (2022). Genç tüketicilerin coğrafi etiketli gıda ürünlerine yönelik tutumları ile etnosentrik algılarının satın alma niyetlerine etkisi. (The effects of young consumers' attitudes towards geo-tagged food products and their ethnocentric perceptions on their purchase intentions) Turkish Journal of Marketing, 7(3), 105-124. https://doi.org/10.30685/tujom.v7i3.157
TDK (2025) Kilim, Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (Turkish Language Association Current Turkish Dictionary) Retrieved from https://sozluk.gov.tr/ on November 2.
Tkalčić, V. (1922). Etnografski muzej u Zagrebu. Narodna starina, 1(1), 73-75.
Türk Patent (2025) Cengerli Kilimi: Geographical Indication (No: 1748) Retrieved from https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/11812 on 20 August 2025.
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Neslihan İlter, Necibe Şen
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
